Sample text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit nullam nunc justo sagittis suscipit ultrices.
İnsanlığın, dünya gezegeninin ekosistemini korumadan yaşamını sürdüremeyeceği kaçınılmaz bir gerçektir. Bu da bilinçli bir atık yönetimini gündeme getirmektedir. Atıkların dönüştürülerek yeniden ekonomiye kazandırılması yeni bir fikir değil fakat bu konuda geliştirilen yeni yöntemler ve araçlar sayesinde her geçen gün sıfır atık fikrinin gerçeğe dönüşmesi yolunda büyük adımlar atılıyor. “Atıktan kaynağa” sistemleri kurularak kapalı sistem yenilenebilir atık sistemleri ile tüm atıklar yeniden değerlendirilebiliyor.
İnsanlığın, dünya gezegeninin ekosistemini korumadan yaşamını sürdüremeyeceği kaçınılmaz bir gerçektir. Bu da bilinçli bir atık yönetimini gündeme getirmektedir. Atıkların dönüştürülerek yeniden ekonomiye kazandırılması yeni bir fikir değil fakat bu konuda geliştirilen yeni yöntemler ve araçlar sayesinde her geçen gün sıfır atık fikrinin gerçeğe dönüşmesi yolunda büyük adımlar atılıyor. “Atıktan kaynağa” sistemleri kurularak kapalı sistem yenilenebilir atık sistemleri ile tüm atıklar yeniden değerlendirilebiliyor.
ATIKLARIN YARATTIĞI KIRLENME
Sanayi ve teknolojinin hızla gelişmesi, artan nüfus ve şehirleşme her alanda tüketimin artmasını da beraberinde getirdi. Artan tüketim ise daha fazla üretim ve atık anlamına geliyor. Kişi başı günlük olarak ortalama 2 kg çöp, yılda yaklaşık 1.5 tonluk bir çöp yığını oluşturmak demek. Verilere göre her gün 27.000 ağaç tuvalet kâğıdı üretimi için kesilmekte, her yıl 6 milyar kg çöp okyanuslara atılmakta -ki bunların çoğu da plastik atıklardan oluşmaktadır. Okyanuslara boşaltılan plastikler yüzünden deniz canlıları zarar görerek ölmekte ve türlerin devamlılığı tehlike altına girmektedir. Okyanusların dünya gezegeninin üçte ikisini oluşturduğunu düşünürsek, küresel ısınmada birincil derecede düzenleyici olduğunu, sera gazı açısından önemini ve büyük bir biyoçeşitlilik rezervuarına ev sahipliği yaptığını anlamak okyanus temizliğinin kritik durumunu ortaya koyar.
1 ton kâğıdı geri dönüştürmek 17 ağacı kurtarırken, 1ton plastiğin geri dönüşümü 7.570 lt yakıtı kurtarıyor. Ayrıca kâğıdın geri dönüştürülmesi %70 daha az hava kirliliği demek. Bu açıdan ormanlar çok önemli bir kaynaktır. Ormanlar; sel, kuraklık, toprak kaymaları gibi doğal afetleri önlerken, oksijen ve karbondioksit dengesini sağlayarak iklim değişikliğine pozitif katkı sağlar ve havadaki nem oranıyla da dünya çapında %75’lik temiz suyun ortaya çıkmasında çok büyük rol oynar. Biyoçeşitlilik açısından da gezegende en zengin alandır.
Toprak ise bu yaşamda vücudumuz için gerekli olan besinleri bize sunmaktadır. Direkt kimyasallar ve kimyasallarla kirlenmiş sular yoluyla toprağın kirlenmesi besin kalitesini, miktarını ve verimini oldukça düşürmektedir. Yine, toprakta yaşayan organizmaların yaşamını sürdürememesi önemli sonuçlardan biridir.
Yaşam için en önemli kaynak ise havadır. İstatistikler, CO2 miktarını endüstri öncesindeki seviyesinin % 146 gibi üstünde gösterirken, 2017 yılında rekora imza atarak 405.5 ppm (parts per million- milyonda bir) seviyesine ulaşması durumun kritikliğini gözler önüne seriyor.
Atıklar toprak, hava, su teminini tehdit etmekle kalmayıp çeşitli hastalıkların hızlıca yayılmasını, rahatsız edici koku oluşumunu, haşere ve böcek sorunlarını da beraberinde getiriyor. Böylece birey, toplum ve çevre sağlığı tehlike altına giriyor.
KÜRESEL ISINMANIN GETIRDIĞI SORUNLAR
Bunların yanında Devletlerarası İklim Değişikliği Paneli (The Intergovernmental Panel on Climate Change) raporlarına göre küresel ısınma 1 dereceye ulaşmış durumda. Daha da kritik olan ise 2030 ve 2052 yılları arasında 1.5 dereceye ulaşabilir. Küresel ısınma denildiği gibi 1.5 dereceye ulaşırsa olası sonuçlar şöyle olacak:
ATIK YÖNETIMI
İşte tüm bunlar olup biterken son yıllarda pek çok kurum ve kuruluş bu konular üzerinde çalışmaya ve uygulamalar yapmaya başladı. Üzerinde bolca araştırma ve uygulama yapmanın artık kaçınılmaz bir noktaya gelindiği sıfır atık konusunun temellerinden biri atık yönetimi.
Atık yönetimi şu faaliyetleri kapsar:
Atık sorunun çözümü için bütüncül bir yaklaşımla entegre atık yönetimi kavramı ortaya çıkmış olup atık konusunda tüm yöntemleri içeren bir anlayışı temsil etmektedir. Bu kavramda esas olan atık zararlılığını kaynağında önleyip azaltmak ve eğer atık üretimi kaçınılmaz ise tekrar kullanımı, geri dönüştürülmesi veya enerji kaynağı olarak kullanılmasıdır.
Atık Önleme: Ürünleri yeniden kullanmak ve kullanım ömrünü uzatmak atık önleme basamağını temsil eder. Böylece yeni ürün üretimiyle açığa çıkan zararlı madde oluşumu ve atığın çevre ile insan sağlığına zararlı etkileri ortaya çıkmamış olur.
Atık Azaltımı: Bir ürün tasarlanır ve üretilirken hammadde kullanımının azaltılmasını kapsar. Ayrıca gereksiz tüketimi de azaltmaya yönelmektir. Bu iki basamak için verilebilecek örnek yaklaşımlar;
Böylelikle; doğal kaynaklar korunur, enerji ve mali tasarruf sağlanır, kirlenme ve tehlikeli atık azaltılır.
Yeniden kullanma: Bir ürünün veya kullanılabilir olan parçasının aynı amaçla kullanılması demektir.
Geri dönüşüm: Bu tanım, atığın işlenerek asıl veya yan amaçlarla farklı malzemeye dönüştürülmesini ifade etmektedir. Bu basamakta ürünün özellik ve fonksiyonlarının kaybolması söz konusudur.
Örnek yaklaşımlar;
Geri dönüştürülebilir maddelerden oluşmuş atığın toplanması
Bu maddelerin türlerine ayrılması ve hammadde haline getirilmesi
Bu hammaddelerin yeni ürünler için kullanılmasıdır.
Böylelikle; sera gazı ve atık su oluşumu azalır, enerji tasarrufu sağlanır, sanayi için hammadde sağlanır, istihdam yaratılır, atık depolama ve bertaraf etme alanlarına ihtiyaç azalır.
Geri kazanma: Faydalı ve kullanılabilir bir amaç için atığın kullanılabilir hale getirilmesi işlemi geri kazanma olarak tanımlanır.
Enerji kazanımı: Bu basamakta oksijensiz çürütme ve termal yöntemler kullanılır. Isı, elektrik ve yakıtın geri kazanıldığı basamaktır. Oksijensiz ortamda ayrışan atık metan gazı oluşturur, bu gaz toplandığında elektrik üretimi için yakıt olarak kullanma olanağı sağlar.
Bu gezegende yaşamını sürdürmeye çalışan bilinçli tek varlık olan insan, daha da zaman geçmeden doğal kaynakların bilinçli bir şekilde kullanılarak korunması ve atık konularında hızla kendini geliştirerek bilinçlendirmeli ve yaşadığı alanı mahvetmekten vazgeçmelidir…
